Uống nước đúng cách giúp sức khỏe đạt được nhiều lợi ích, cơ thể được cung cấp đủ lượng nước sẽ giúp các cơ quan và não bộ đủ tỉnh táo.
Nước là nhu cầu không thể thiếu đối với con người, đặc biệt là với sự sống và sức khỏe. Giới hạn chịu đựng của một người khi không có thực phẩm (vẫn có nước) có thể kéo dài đến 30 ngày, nhưng với việc nhịn khát chỉ từ 3 – 5 ngày, chứng tỏ được tầm quan trọng của nước với sức khỏe con người khó có thể thay thế.
1. Vai trò của uống nước đúng cách với cơ thể
Từ bao đời nay, ta luôn được truyền đạt nước là nguồn sống, là yếu tố không thể nào thiếu đối với sự tồn tại và phát triển của mọi sinh vật trên trái đất, đặc biệt là đối với con người. Lượng nước trong cơ thể con người chiếm 60 – 70%, ở trẻ em tỉ lệ này còn cao hơn khi chiếm 75 – 78%, con số này chỉ ra tầm ảnh hưởng gần như tuyệt đối của nước với hoạt động tế bào trong cơ thể.
Nước cung cấp năng lượng và duy trì hoạt động của từng cơ quan, bộ phận trong cơ thể, là yếu tố thiết yếu giúp đảm bảo quá trình trao đổi chất, điều hòa thân nhiệt và duy trì sự sống.
Cơ thể sẽ hưởng nhiều lợi ích nếu ta uống nước đúng cách, từ vẻ ngoài như làn da, mái tóc đến các cơ quan nội tạng bên trong. Da là cơ quan có diện tích lớn nhất cơ thể, là lớp bảo vệ bao bọc xung quanh con người chống lại các tác nhân xấu bên ngoài, trong đó nước chiếm 30% trọng lượng của da, giúp da duy trì độ ẩm, sự đàn hồi và săn chắc.
Khi da có đủ nước do ta biết uống nước đúng cách sẽ giúp làn da tươi sáng, mềm mại, khỏe mạnh và tươi tắn do lượng hydrat được chuyển hoá đầy đủ. Ngoài ra, nước còn giúp thải các chất độc tố ra khỏi tế bào da, giúp da giảm kích ứng, mụn viêm và các vấn đề da liễu khác.
Khi cơ thể có dấu hiệu bệnh hay thấy mệt mỏi, có lời nhắc nhở rằng ta nên bổ sung thêm nước, lời khuyên này hoàn toàn hợp lý nếu ta kết hợp cùng việc uống nước đúng cách. Đối với hệ miễn dịch, nước đóng vai trò vận chuyển các tế bào miễn dịch như bạch cầu đi khắp cơ thể, đến những nơi cần thiết để chiến đấu với vi khuẩn, virus, loại bỏ các tác nhân gây bệnh. Đồng thời nước giúp sản xuất bạch huyết, một chất lỏng quan trọng trong hệ bạch huyết, vận chuyển các tế bào miễn dịch đi khắp cơ thể để thải độc, loại bỏ yếu tố gây hại.
Khi thiếu nước, các dịch nhầy ở tai, mũi, cổ họng và mắt đều khô, khó có đủ lượng dịch cần thiết, điều này gây mất đi tác dụng ngăn chặn hoặc đẩy vi khuẩn ra ngoài. Từ đó, bạn sẽ dễ nhiễm khuẩn đường hô hấp hơn, nên việc uống nước đúng cách sẽ làm ẩm lớp dịch ngăn chặn vi khuẩn, virus xâm nhập, duy trì lớp màn bảo vệ cơ thể.
Não là bộ phận quan trọng bậc nhất với cơ thể, điều khiển toàn bộ hoạt động cơ thể, cũng là bộ phận cực kì nhạy cảm với tình trạng mất nước vì não chứa 75% là nước. Khi cơ thể mất một lượng nhỏ nước (tầm 1 -2%) não đã bắt đầu phản ứng, xảy ra tình trạng như mệt mỏi, lờ đờ, khó tập trung và giảm trí nhớ ngắn hạn, tốc độ truyền tải thông tin giữa các tế bào cũng chậm hơn, làm giảm khả năng xử lý.
Một vài trường hợp cảm thấy thiếu buồn ngủ vào giữa buổi và họ thường chọn một ly cà phê vì nghĩ thiếu caffeine, nhưng sự thật đơn giản chỉ vì thiếu nước, một cốc nước làm tăng sự tỉnh táo, kích thích thần kinh nhanh chóng hơn là chất kích thích kia. Uống nước đúng cách giúp não sản xuất các chất dẫn truyền hệ thần kinh như serotonin và dopamine, tác động đến tâm trạng và năng lượng của bản thân.
Ngoài ra uống nước đúng cách còn có nhiều lợi ích cho việc kiểm soát cân nặng, vì tạo cảm giác no, khiến bạn ăn ít một cách tự nhiên, thúc đẩy quá trình trao đổi chất. Nước còn giúp phân giải mỡ hiệu quả hơn, thiếu nước sẽ làm cho quá trình này bị chậm lại, khiến việc giảm cân trở nên khó khăn và gián đoạn.
2. Thời điểm uống nước hiệu quả
Thời điểm uống được xem là một phần quan trọng để tạo nên việc uống nước đúng cách, ảnh hưởng đến hiệu quả hấp thu nước với sức khỏe. Mở đầu ngày mới bằng việc uống 1 – 2 cốc nước ấm tương đương 300 – 450ml sẽ rất tốt cho sức khỏe, cơ thể mất nước sau một đêm dài, một ly nước ấm lúc này sẽ thải độc tố, kích thích hệ tiêu hoá và như chiếc đồng hồ báo thức kích hoạt các cơ quan một cách nhẹ nhàng.
Lời khuyên này không chỉ là kết luận của y học hiện đại mà còn nằm trong nhiều nền văn hoá, y học phương Đông và Ayurveda, nhiều người có vấn đề về tiêu hoá và táo bón sẽ cải thiện nếu duy trì thói quen uống nước ấm vào buổi sáng.
Trước các bữa ăn từ 20 – 30 phút, không nên uống quá sát giờ ăn (từ 5 – 10 phút) là điểm cần lưu ý trong việc uống nước đúng cách, bạn nên uống một ly nước, ly nước này kích thích hệ tiêu hoá, một tín hiệu nhẹ nhàng để kích thích dạ dày tiết ra dịch tiêu hoá, chuẩn bị cho việc đón nhận và xử lý thức ăn tốt hơn.
Lượng nước nên uống lúc này trong khoảng 200 – 300ml, một lượng vừa đủ để làm ẩm thành dạ dày, tạo môi trường thuận lợi cho quá trình tiêu hoá hiệu quả, cảm giác no nhẹ lúc này còn giúp bạn kiểm soát khẩu phần ăn tối ưu hơn. Một số nghiên cứu cho thấy những người có thói quen uống nước đúng cách trước bữa ăn có hệ tiêu hoá khoẻ hơn và ít gặp các vấn đề đầy hơi, khó tiêu và các vấn đề dạ dày.
Trong lúc ăn thì không nên uống nước!
Liệu rằng quan niệm này có thực sự đúng, đây là một chủ đề có nhiều ý kiến trái chiều trong việc uống nước đúng cách, người bảo rằng tuyệt đối không uống nước khi ăn và uống nước cùng lúc ăn là hoàn toàn bình thường. Vậy thì đâu là sự thật của câu chuyện này?
Theo khoa học hiện đại, việc uống nước cùng lúc với ăn vốn không hề hại, nó nằm ở khía cạnh “lượng” và “cách”, vì uống nước đúng cách có thể giúp làm mềm những thức ăn khô cứng và nhiều chất xơ, giúp bạn dễ nuốt thức ăn, tránh tình trạng nghẹn. Nếu bạn uống quá nhiều nước trong lúc ăn gây loãng dịch tiêu hoá trong dạ dày, giảm nồng độ acid và enzyme tiêu hóa, khiến cho thức ăn được tiêu hóa chậm và kém hiệu quả hơn, gây cảm giác chướng bụng, đầy hơi.
Lưu ý cho vấn đề này là bạn có thể uống từng ngụm nhỏ khi cảm thấy cần thiết, lúc thức ăn khô cứng, khó nuốt, lượng nước không được vượt quá 200ml. Nhiệt độ nước trong trường hợp này cũng là một điểm quan trọng trong uống nước đúng cách, vì nếu dùng nước quá lạnh có thể làm đông cứng chất béo trong thức ăn gây khó tiêu, nên chọn nước ấm nhẹ hay nước nhiệt độ phòng.
Sau khi ăn xong , nhiều người vẫn hay uống nhiều nước như một nghi thức kết thúc và làm sạch khoang miệng của mình, đặc biệt là khi bữa ăn mặn và nhiều gia vị. Tuy nhiên, đây không phải thời điểm phù hợp với uống nước đúng cách, vì dạ dày đang trong thời điểm tiết ra lượng dịch lớn để tiêu hoá thức ăn, uống nước có thể gây loãng dịch vị.
Bạn vẫn có thể uống một ngụm nhỏ ngay sau bữa ăn nếu thấy khát nhưng nên chờ đợi sau bữa ăn từ 60 – 90 phút để uống một lượng nước lớn. Một ngoại lệ nhỏ, nếu bữa ăn của bạn giàu chất xơ như rau củ quả, trái cây và ngũ cốc nguyên cám chiếm đa phần thì nên uống nước sau ăn khoảng 30 phút để chất xơ có thể trương nở và di chuyển tốt hơn qua thành ruột, cũng có thể phù hợp với uống nước đúng cách.
Thời điểm trước khi đi ngủ cũng là thời điểm gây nhiều băn khoăn của việc uống nước đúng cách, nước giúp cơ thể duy trì độ nhớt của máu qua một đêm, tránh nguy cơ cục máu đông vào sáng sớm, thời điểm thường xảy ra vấn đề tim mạch, tuy nhiên uống nước nhiều làm gián đoạn giấc ngủ vì vì phải đi vệ sinh nhiều lần, gây mệt mỏi cho ngày hôm sau.
Vậy cách giải quyết hợp lý cho việc uống nước đúng cách là nên uống trước giờ đi ngủ tầm 1 – 2 tiếng một cốc nhỏ (150 – 200ml), lượng nước đó đủ cho cơ thể và không phải đi vệ sinh quá nhiều. Nếu có những đêm bạn thức dậy vì khát nước, đặc biệt là những ngày trời nóng hay đang bị bệnh, cơ thể đang ra tín hiệu cần bổ xung nước, uống một lượng nước nhỏ từ 100 – 150ml có thể giúp bạn giải khát mà không bị áp lực lên bàng quang.
Bạn hãy thường xuyên bổ sung nước cho cơ thể các thời gian trong ngày, không cần đợi đến khi thấy khát, đúng với nguyên tắc của uống nước đúng cách, mỗi lần cách nhau khoảng từ 1 – 2 tiếng, giúp cơ thể không bị mất nước, bạn cũng kiểm soát được lượng nước vào người.
3. Lượng nước và cách uống hiệu quả
Mọi người thường khuyên nhau hãy uống nhiều nước để tốt cho sức khoẻ, vậy thì uống bao nhiêu là đủ tốt, là uống nước đúng cách?
Trong một số khuyến nghị; lời khuyên, hay bảo nhau rằng mỗi người nên uống 2 lít nước mỗi ngày, tuy nhiên điều này lại không đúng cho tất cả mọi người, do thể trạng, độ tuổi và đặc thù công việc của mỗi người mang nhiều đặc điểm khác nhau. Số lượng nước mỗi người uống được tính bằng cách: (số kg cân nặng của bạn) x (30 – 35ml) = lượng nước cần uống, nếu bạn có cân nặng là 45kg thì lượng nước bạn cần nạp đủ trong ngày là 1,3 – 1,5lít.
Có một hiểu lầm mà mọi người hay mắc phải là nghĩ lượng nước cần cho một ngày chỉ thông qua việc uống nước, tuy nhiên lượng nước này bao gồm tất cả lượng nước qua các thức ăn và đồ uống trong ngày, chẳng hạn như khi bạn ăn dưa hấu, lượng nước từ dưa hấu cũng được đưa vào cơ thể, ăn các món canh, lẩu, soup, lượng nước từ những món ăn đó cũng góp phần vào lượng nước ấy.
Việc ta uống nước đúng cách có phản ánh qua việc tăng lượng nước lên, tuỳ thuộc vào hoạt động như khi chơi thể thao, làm việc ngoài trời nắng, hoạt động thể chất tăng hơn thường ngày, lúc này các tế bào và cơ quan hoạt động nhiều hơn dễ thiếu hụt lượng nước nếu không cung cấp đầy đủ. Trước khi tập thể thao, bạn cần cung cấp cho cơ thể 400 – 500ml nước để cơ thể có thể hydrat hoá đầy đủ.
Cách uống nước được xem là phần quan trọng không kém lượng nước hay thời điểm uống nước. Khi uống nước đúng cách ta nên uống từng ngụm nhỏ, tương đương với khoảng 150 – 200ml, nhấm nháp nước từ từ để các cơ quan có thời gian hấp thụ, đồng thời cũng tránh việc sặc nước.
Một số người có thói quen uống nước rất nhanh, cả cốc nước lớn cùng một lúc đặc biệt là khi đang khát, điều này không có lợi cho cơ thể, trong trường hợp cực đoan, có thể gây tình trạng say nước (water intoxication) hoặc hạ natri máu, một tình trạng nguy hiểm khi nồng độ natri trong máu giảm thấp, không phải là uống nước đúng cách.
4. Loại nước nên uống
Việc cung cấp nước là cần thiết nhưng không phải loại nước nào cũng có lợi cho sức khỏe, ta cần lựa chọn những loại nước phù hợp với tình trạng cơ thể vào những thời điểm khác nhau. Nước lọc sạch được xem là lựa chọn cơ bản và tốt nhất cho việc uống nước đúng cách và bổ sung nước hàng ngày, loại nước mà ta có thể dễ dàng tìm thấy ở bất cứ đâu lại không lo lắng về giá cả, được sử dụng trong mọi trường hợp.
Nước khoáng tự nhiên cũng tốt vì chứa nhiều khoáng chất, nhưng nên chọn loại có hàm lượng vừa phải, vì hàm lượng khoáng chất cao gây tích tụ trong thận nếu dùng lâu ngày.
Nước điện giải có thể được dùng khi tập luyện thể thao hoặc hoạt động ngoài trời nắng nóng với cường độ cao trên 1 tiếng, không nên lạm dụng nước điện giải quá thường xuyên. Tránh việc thay thế nước lọc thành các loại nước ngọt hay nước trái cây đóng chai, những loại nước này mặc dù có nước nhưng lại chứa nhiều đường và các chất bảo quản ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ, không đáp ứng hiệu quả của việc uống nước đúng cách.
Hãy để việc uống nước đúng cách trở thành thói quen tự nhiên và kết hợp với các hoạt động trong cuộc sống hàng ngày. Tạo một “nghi thức” xung quanh việc uống nước, không chỉ là cung cấp nước cho cơ thể mà còn là hình thức chăm sóc và lắng nghe bản thân. Thay vì chỉ uống nước trong vô thức thì bạn hãy dành sự tập trung để cảm nhận dòng nước đang chảy trong miệng, xuống cổ họng mình như thế nào, cảm nhận dòng nước nuôi dưỡng cơ thể, cũng chính là hình thức thực hành chánh niệm.
Bạn hãy áp dụng những nguyên tắc cơ bản của việc uống nước đúng cách ngay hôm nay, biến uống nước trở thành một hoạt động có ý thức, để mang lại cải thiện đáng kể cho sức khoẻ tương lai.
